N.N. Yakhno, V.V. Zacharow, A.B. Lokshina
Departament Chorób Nerwowych Moskiewskiej Akademii Medycznej. I.M. Sechenov

Utrata pamięci i uwagi u osób starszych

N.N. Yakhno, V.V. Zacharow, A.B. Lokshina

Na świecie żyje obecnie około 400 000 osób powyżej 65 roku życia, a ich liczba prawdopodobnie wzrośnie w najbliższej przyszłości [3]. Ten trend demograficzny jest czasami charakteryzowany jako tendencja do „starzenia się populacji”. Jest obchodzony w większości krajów europejskich, w tym w Rosji. W naszym kraju wiąże się to głównie ze zmniejszeniem średniej długości życia i wysoką śmiertelnością wśród ludzi młodych i w średnim wieku.

Jednym z najczęstszych objawów neurologicznych w podeszłym wieku jest utrata pamięci. W latach 2004–2005 W 33 miastach w 30 regionach Rosji przeprowadzono badanie epidemiologiczne Prometeusza. Wykazano, że co najmniej 80% osób powyżej 60 roku życia, które z różnych powodów zgłosiły się do neurologów, ma skargi na utratę pamięci. Należy pamiętać, że brano pod uwagę tylko aktywne (bez pytań prowadzących lekarza) zgłaszane przez siebie skargi na zapomnienie, prowadzące do rzeczywistych trudności w życiu codziennym lub służące jako podstawa do przepisywania leczenia. Sugeruje to, że neurolodzy prawie codziennie spotykają się w swojej praktyce klinicznie znaczące zaburzenia psychiczne u starszych pacjentów.

Przyczyny upośledzenia pamięci w podeszłym wieku. Utrata pamięci jest niespecyficznym objawem występującym w wielu chorobach mózgu.

Wiek starszy, oczywiście, predysponuje do rozwoju naruszeń funkcji mnestycznych Wynika to z wielu zmian spowodowanych starzeniem się. Po pierwsze, w procesie starzenia fizjologicznego mózg przechodzi szereg zmian strukturalnych, neurofizjologicznych i neurochemicznych, które same w sobie mogą być przyczyną upośledzenia pamięci, uwagi i innych funkcji poznawczych. Po drugie, plastyczność neuronów zmniejsza się wraz z wiekiem - zdolność neuronów mózgowych do zmiany ich właściwości funkcjonalnych w zależności od zmieniających się warunków środowiskowych. Prowadzi to do zmniejszenia zdolności kompensacyjnych mózgu w różnych stanach patologicznych. Wreszcie, podeszły wiek jest silnym i niezależnym czynnikiem ryzyka dla rozwoju różnego rodzaju chorób naczyniowych i zwyrodnieniowych, którym towarzyszy upośledzenie pamięci [9, 12].

Eksperymentalne badania psychologiczne przeprowadzone w latach 60. i 70. XX wieku wykazały, że wyniki testów neuropsychologicznych z wiekiem stopniowo się zmniejszają, w tym u osób bez klinicznie oczywistej patologii mózgowej. Taki spadek zaczyna się dość wcześnie - za 30-40 lat. Dotyczy to w szczególności szybkiej reakcji na bodźce zewnętrzne i zdolności koncentracji uwagi przez długi czas. Dlatego myślenie u osób starszych staje się wolniejsze w porównaniu ze zdrowymi osobami młodymi i w średnim wieku. Starsi ludzie zwykle potrzebują więcej czasu na wykonywanie różnych zadań poznawczych, szybciej się męczą. Wraz z wiekiem zmniejsza się również ilość pamięci RAM, co wpływa na zdolność uczenia się i przyswajania nowej wiedzy i umiejętności. Innym objawem poznawczym typowym dla osób starszych jest trudność przejścia z poprzedniego etapu aktywności poznawczej do następnego. Dlatego osoby starsze są mniej skłonne do zmiany strategii swojego zachowania, a zatem stają się bardziej konserwatywne [9, 12, 19].

Jak wynika z jakościowej analizy neuropsychologicznej zmian w sferze poznawczej u większości osób starszych, opierają się one na naruszeniu neurodynamiki procesów poznawczych, która tradycyjnie wiąże się z dysfunkcją głębokich obszarów mózgu. Konserwatyzm, który powstaje z powodu trudności w zmianie algorytmu działań, tj. pewną obojętność intelektualną można również uznać za neuropsychologiczny objaw wtórnej dysfunkcji mózgu czołowego. Łagodną dysfunkcję czołową u osób starszych wykrywa się również za pomocą metod nowoczesnego neuroobrazowania funkcjonalnego [16, 36].

Nasilenie związanych z wiekiem fizjologicznych zaburzeń funkcji poznawczych jest indywidualne. Dzięki tak zwanemu „pomyślnemu starzeniu się” osoba w pełni lub prawie całkowicie zachowuje potencjał mnemoniczny i intelektualny, a nawet w bardzo podeszłym wieku nie jest gorszy od młodego w pamięci i innych zdolnościach poznawczych. Przypuszcza się, że konstytucyjne specyfiki indywidualnego, zdrowego stylu życia, intensywna aktywność intelektualna w młodym i średnim wieku życia predysponują do „udanego starzenia się”. W innych przypadkach związane z wiekiem zmiany w funkcjach poznawczych mogą być bardziej wyraźne, powodować subiektywny lęk, a czasem - obiektywne trudności w życiu codziennym. Tacy pacjenci regularnie zwracają się do neurologów i innych specjalistów ze skargami na wzmożone zapominanie lub inne upośledzenia poznawcze [19, 25, 26].

W 1994 r. Międzynarodowe Stowarzyszenie Psycho-Geriatryczne WHO zaproponowało określenie „związany z wiekiem spadek zdolności poznawczych” (spadek zdolności poznawczych związany ze starzeniem się w języku angielskim), aby zdefiniować pojęcie zaburzeń pamięci i uwagi związanych z wiekiem [26]. Jednocześnie opracowano kryteria diagnostyczne dla tego stanu.

Kryteria diagnostyczne związane ze spadkiem funkcji poznawczych związanych ze starzeniem, opracowane przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Psycho-Geriatryczne WHO

1. Upośledzenie poznawcze, odzwierciedlone w skargach pacjenta lub jego najbliższego otoczenia.
2. Stopniowy rozwój naruszeń i ich obecności przez co najmniej 6 miesięcy.
3. Naruszenia w jednym z następujących obszarów: pamięć, uwaga, myślenie, mowa, orientacja wzrokowo-przestrzenna.
4. Wyniki testów neuropsychologicznych co najmniej jedno odchylenie standardowe poniżej normy, opracowane dla tej grupy wiekowej.

- obecność łagodnych zaburzeń poznawczych zgodnie z kryteriami ICD-10;
- obecność patologii somatycznej, która może prowadzić do upośledzenia funkcji poznawczych;
- organiczna patologia mózgu;
- poważne zaburzenia emocjonalne i behawioralne: depresja, lęk, majaczenie itp.;
- stosowanie substancji.

Zgodnie z tymi kryteriami, syndrom „spadku funkcji poznawczych wieku”, który nie jest oczywiście związany z żadną ustaloną chorobą somatyczną, neurologiczną lub psychiczną, można powiedzieć w przypadkach pogorszenia jednej lub więcej zdolności poznawczych odbiegających od średnich wskaźników statystycznych dla danej grupy wiekowej przekraczającej je ale nie osiągając ciężkości demencji.

Tak więc „zespół zaburzeń poznawczych związanych z wiekiem” jest pośredni między normalnym starzeniem się a zmianami patologicznymi spowodowanymi przez organiczne uszkodzenie mózgu. Zgodnie z danymi epidemiologicznymi częstość występowania „związanego z wiekiem spadku funkcji poznawczych” wynosi co najmniej 40% wśród osób powyżej 50 roku życia [25, 26].

Jednak w codziennej praktyce klinicznej bardzo trudno jest odróżnić „fizjologiczne” i „patologiczne” pogorszenie zdolności poznawczych na starość, a często nie jest to możliwe. Wynika to w szczególności z faktu, że większość starszych osób ma jedną lub więcej przewlekłych chorób somatycznych lub neurologicznych, z których wiele może potencjalnie mieć negatywny wpływ na funkcje poznawcze.

Najczęściej patologia układu sercowo-naczyniowego prowadzi do upośledzenia funkcji poznawczych u osób starszych. Na przykład, neurolodzy są dobrze znani z zespołu dyscirculatory encephalopathy (DE). Termin ten jest używany do oznaczenia organicznego uszkodzenia mózgu, które powstaje w wyniku powtarzających się ostrych zaburzeń krążenia mózgowego i / lub jego przewlekłej niewydolności. Rozpoznanie DE opiera się na obecności anamnestycznych, klinicznych i instrumentalnych objawów niewydolności naczyń mózgowych. Oto odpowiednie kryteria diagnostyczne.

Kryteria diagnostyczne dla DE

1. Obecność objawów uszkodzenia mózgu (klinicznego, anamnestycznego, instrumentalnego).
2. Obecność objawów ostrego lub przewlekłego krążenia mózgowego (klinicznego, anamnestycznego, instrumentalnego).
3. Obecność związku przyczynowego między zaburzeniami hemodynamicznymi a rozwojem klinicznych, neuropsychologicznych, psychiatrycznych objawów.
4. Kliniczne i parakliniczne objawy progresji niewydolności naczyń mózgowych.

W związku z powyższym należy dodać, że warunkiem wstępnym ustalenia diagnozy DE jest wyjaśnienie związku przyczynowego między objawami objawowymi a uszkodzeniem mózgu naczyniowego [1, 3, 11].

Istnieje kilka etapów DE.
Choroba I stopnia charakteryzuje się głównie subiektywnymi objawami neurologicznymi, takimi jak ból głowy, niesystemowe zawroty głowy, hałas lub ciężkość głowy, zmęczenie, zaburzenia snu. Analiza kliniczna charakteru tych objawów sugeruje, że często opierają się one na niewielkim (nieznacznym) spadku w tle nastroju. Zaburzenia emocjonalne tak powszechne w początkowych stadiach niewydolności naczyń mózgowych można postrzegać jako charakterystyczną manifestację dysfunkcji płatów czołowych mózgu. Z kolei dysfunkcja czołowa w DE naturalnie występuje w wyniku niedokrwiennej zmiany podkorowych jąder podstawnych lub głębokich części istoty białej mózgu [1, 24].

Zakłada się, że zaburzenia emocjonalne na etapie DE mam podłoże organiczne. Jednak oczywiste jest, że spadek nastroju z objawami somatycznymi depresji, takimi jak przewlekły napięciowy ból głowy, zaburzenia snu i zmęczenie, może wynikać z rzeczywistej sytuacji życiowej, w tym u osób starszych. Dlatego diagnoza DE nie może opierać się wyłącznie na subiektywnych objawach, nawet w obecności ciężkiej choroby sercowo-naczyniowej. Aby ustalić rozsądną diagnozę DE w dowolnym stadium, konieczne jest obiektywne potwierdzenie kliniczne lub instrumentalne uszkodzenia mózgu w etiologii naczyniowej [1, 3].

Jak już wspomniano, upośledzona pamięć i inne funkcje poznawcze są ważną częścią obrazu klinicznego DE. Według naszych danych, zaburzenia poznawcze wykraczające poza normę wieku występują u 83,7% pacjentów z IED w stadium. Jednocześnie u 51,1% pacjentów osiągnęły one nasilenie zespołu umiarkowanych zaburzeń poznawczych, podczas gdy u 32,6% pacjentów uznano je za płuca. Zarówno w płucach, jak iw umiarkowanych zaburzeniach poznawczych etiologii naczyniowej, neuropsychologiczne objawy dysfunkcji głębokich struktur mózgu i płatów czołowych, mianowicie powolność procesów poznawczych (bradyfrenia), trudności w koncentracji uwagi, zmniejszenie ilości pamięci RAM, bezwładności i impulsywności, pojawiły się na pierwszym planie klinicznym. [8, 13, 14].

Należy zauważyć, że ogólnie cechy jakościowe naczyniowych zaburzeń poznawczych są podobne do neuropsychologicznych charakterystyk „związanego z wiekiem pogorszenia funkcji poznawczych”, co dodatkowo komplikuje diagnostykę różnicową tych zespołów klinicznych. Jednak z praktycznego punktu widzenia diagnostyka różnicowa spadku funkcji poznawczych związanych z wiekiem i płuc nie jest tak istotna, ponieważ w obu przypadkach można zastosować jedno podejście terapeutyczne, w tym wpływ na mikrokrążenie mózgowe i procesy metaboliczne, układy neuroprzekaźnikowe i leczenie współistniejących chorób sercowo-naczyniowych.

Etap II DE charakteryzuje się zmniejszeniem znaczenia subiektywnych objawów i wzrostem ciężkości obiektywnych zaburzeń neurologicznych. Jednak nasilenie zmian poznawczych z reguły pozostaje łagodne lub umiarkowane. W naszych badaniach łagodne zaburzenia poznawcze wykryto na tym etapie u 55,6% pacjentów, a światło u 33,3% [8, 13, 14]. Następnie, przy niekorzystnym przebiegu głównego procesu patologicznego, możliwa jest transformacja umiarkowanych zaburzeń poznawczych w otępienie naczyniowe.

Etap III DE - powstawanie otępienia naczyniowego [1, 2, 11].

Należy pamiętać, że oprócz związanych z wiekiem i naczyniowych zaburzeń poznawczych, skargi na utratę pamięci mogą również odzwierciedlać początek choroby zwyrodnieniowej mózgu, takiej jak choroba Alzheimera (BA). Cechą zaburzeń mnestycznych u takich pacjentów jest rozprzestrzenianie się zaburzeń pamięci na niedawne i odległe wydarzenia życiowe, ich postępujący charakter, połączenie zaburzeń mnestycznych z orientacją przestrzenną i trudnościami z dysfazją oraz stopniowe powstawanie uzależnienia od pomocy bez pomocy. Zaburzenia pamięci są również obowiązkowym objawem innych form demencji, takich jak otępienie z ciałami Lewy'ego, otępienie w chorobie Parkinsona, otępienie pourazowe itp. [3, 5].

Ważne jest, aby pamiętać, że zaburzenia pamięci w podeszłym wieku nie zawsze są związane z pierwotnym uszkodzeniem mózgu. Bardzo często pojawiają się ponownie w wyniku układowych zaburzeń dysmetabolicznych. Największy negatywny wpływ na pamięć wywierają takie patologiczne stany jak niedoczynność tarczycy, niedobór witaminy B.12 i kwas foliowy, choroby wątroby i nerek, przewlekłe niedotlenienie. Wiele leków - leki antycholinergiczne, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, neuroleptyki, benzodiazepiny, a także niektóre inne niekorzystnie wpływają na pamięć i inne funkcje poznawcze. Oczywiście negatywny wpływ na funkcje poznawcze nadużywania alkoholu [5].

Algorytm diagnostyczny upośledzenia pamięci
Gdy skarżą się na zmniejszenie pamięci i sprawności umysłowej, konieczne jest uprzedmiotowienie i ocena ich nasilenia za pomocą neuropsychologicznych metod badawczych.

Najprostszymi metodami, które można zastosować w tym celu, są krótka skala oceny stanu psychicznego (Mini-Mental State Examination - MMSE) [21] i test rysowania zegara [27]. Zgodnie z wyżej wspomnianym badaniem epidemiologicznym Prometheusa, techniki te potwierdzają obecność zaburzeń poznawczych u 83% starszych pacjentów ze skargami na utratę pamięci. Ważne jest również, aby techniki te pozwalały nie tylko na stwierdzenie faktu upośledzenia funkcji poznawczych, ale także na określenie ich ciężkości. Upośledzenie funkcji poznawczych dzieli się na ciężkie (otępienie) i umiarkowane (angielskie łagodne upośledzenie poznawcze - MCI).

Ciężkie upośledzenie funkcji poznawczych (demencja) jest wyraźnym upośledzeniem pamięci, które w połączeniu z zaburzeniem innych funkcji poznawczych prowadzi do całkowitej dezadaptacji pacjenta w życiu codziennym. Zgodnie z ciągłymi badaniami epidemiologicznymi demencję odnotowuje się u co najmniej 5% osób powyżej 65 roku życia [2, 15]. Najczęstszymi przyczynami są astma, naczyniowa niewydolność mózgu, otępienie Levi'ego, choroba Parkinsona, inne zwyrodnieniowe choroby neurologiczne, urazy głowy itp.

Łagodne upośledzenie poznawcze (MCI) jest klinicznie zdefiniowanym zespołem mnestic i / lub innych zaburzeń poznawczych, które wyraźnie wykraczają poza normę wieku, ale nie osiągają ciężkości demencji i nie powodują dezadaptacji w życiu codziennym. Według niektórych danych VCL występują u 12–17% osób starszych [20, 23]. Często z czasem przekształcają się w demencję. Według R. Petersena i in. [29–32] ryzyko rozwoju astmy u pacjentów z zespołem UKN wynosi 10–15% rocznie, a średnie ryzyko dla populacji osób starszych wynosi tylko 1-2% rocznie. Oprócz BA zwiększa się ryzyko rozwoju otępienia naczyniowego, otępienia z ciałami Lewy'ego i innych postaci demencji w przypadku CCN. Tak więc zespół CCN w większości przypadków jest związany z wcześniejszymi stadiami chorób mózgu, które następnie prowadzą do demencji [22, 30-33].

Z naszego punktu widzenia zespoły ciężkich i umiarkowanych zaburzeń poznawczych nie obejmują całego spektrum zaburzeń poznawczych w chorobach neurologicznych. Badania prowadzone w klinice chorób nerwowych. A.Y. Kozhevnikov [14] wskazuje, że wraz z klinicznie zdefiniowanymi ciężkimi i umiarkowanymi zespołami upośledzenia funkcji poznawczych, u niektórych pacjentów z różnymi chorobami neurologicznymi wykrywane są najbardziej łagodne upośledzenia poznawcze, które, nie tworząc wyraźnego zespołu klinicznego, są wykrywane tylko przez szczegółowe badanie wyższych funkcji mózgu. Takie lekkie upośledzenie funkcji poznawczych jest wykrywane u jednej trzeciej pacjentów z zaburzeniami erekcji iu połowy pacjentów z chorobą Parkinsona [4, 6, 8, 14].

Ponieważ rozpoznanie łagodnych zaburzeń poznawczych wymaga szczegółowych i dogłębnych badań neuropsychologicznych, bardzo trudno jest zidentyfikować ten kompleks objawów w ramach obszernych badań epidemiologicznych.

Z naszego doświadczenia wynika, że ​​łagodne zaburzenia poznawcze mają głównie charakter neurodynamiczny. Jednocześnie mogą opierać się zarówno na fizjologicznych zmianach związanych z wiekiem w mózgu, jak i na początkowych objawach różnych procesów patologicznych.

Specjalna grupa składa się z pacjentów ze skargami na utratę pamięci, których nie potwierdzają obiektywne metody. Według badań Prometeusza ich udział sięga 17%. W takich przypadkach prawdopodobieństwo tzw. Zaburzeń pamięci funkcjonalnej. Zwiększone obawy o minimalne lub pozorne zapominanie są bardzo charakterystyczne dla zaburzeń lękowych i depresyjnych. Tacy pacjenci najczęściej skarżą się, że nie pamiętają, gdzie coś położyli, dlaczego weszli do pokoju, zapomnieli nazwisk znanych aktorów i innych znanych ludzi itp. Takie zapomnienie jest mniej lub bardziej charakterystyczne dla zdecydowanej większości zdrowych ludzi, ale jednocześnie nie prowadzi do znaczących trudności w życiu codziennym.

Jednak brak obiektywnego potwierdzenia zaburzeń mnestycznych w niektórych przypadkach można wyjaśnić minimalnym nasileniem naruszeń na bardzo wczesnych etapach organicznego uszkodzenia mózgu. Dlatego pacjenci z subiektywnym upośledzeniem pamięci muszą być monitorowani przez co najmniej 6–12 miesięcy i wskazane jest stosowanie leków o rzekomych właściwościach neuroprotekcyjnych.

Po uprzedmiotowieniu i ocenie nasilenia zaburzeń poznawczych konieczne jest określenie ich przyczyny, tj. ustalić diagnozę nozologiczną z uwzględnieniem cech neuropsychologicznych takich zaburzeń, obecności i charakteru ogniskowych objawów neurologicznych, historii choroby, wyników badań instrumentalnych.

Główne przyczyny upośledzenia funkcji poznawczych

I. Choroby neurodegeneracyjne

1. Choroba Alzheimera
2. Demencja z Bykiem Leviego
3. Zwyrodnienie czołowo-skroniowe
4. Pierwotna postępująca afazja
5. Zwyrodnienie korowo-podstawne
6. Choroby z pierwotną zmianą podkorowych jąder podstawnych
6.1. Choroba Parkinsona
6.2. Postępujące porażenie nadjądrowe
6.3. Chorea Huntington
6.4. Inne zmiany zwyrodnieniowe zwojów podstawy

Ii. Choroby naczyniowe mózgu

1. Konsekwencje pojedynczego uderzenia w strefie „strategicznej”
2. Stan wielu zawałów
3. Otępienie naczyniowe związane z przewlekłym niedokrwieniem mózgu
4. Choroba Binswangera

Iii. Mieszane (naczyniowo-zwyrodnieniowe) upośledzenie funkcji poznawczych

IV. Encefalopatia dysmetaboliczna

1. Alkoholizm
2. Encefalopatia hipoksyjna
3. Zaburzenia somatogenne:

- hipoksemia (z niewydolnością oddechową)
- encefalopatia wątrobowa
- encefalopatia nerkowa
- encefalopatia hipoglikemiczna

4. Niedoczynność tarczycy
5. Niedobory (niedobór witaminy B)1, B12, kwas foliowy, białko)
6. Zatrucie solami metali (aluminium, cynk, miedź)
7. Zatrucie lekami (leki antycholinergiczne, barbiturany, benzodiazepiny, leki przeciwpsychotyczne, sole litu itp.)
8. Zwyrodnienie Hepatolentikulyarnaya

V. Neuroinfekcje i choroby demielinizacyjne

1. Encefalopatia związana z HIV
2. Gąbczaste zapalenie mózgu (choroba Creutzfeldta-Jacoba)
3. Postępujące zapalenie mózgu
4. Konsekwencje ostrego i podostrego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych
5. Postępujący paraliż
6. Stwardnienie rozsiane
7. Leukoencefalopatia wieloogniskowa

Vi. Urazowe uszkodzenie mózgu

VII. Guz mózgu

VIII. Zaburzenia wodno-nerwowe Wodogłowie normotensyjne (oporne)

Farmakoterapia dla upośledzenia funkcji poznawczych
Leczenie takich pacjentów opiera się przede wszystkim na wynikach kompleksowej oceny stanu zdrowia somatycznego i wymaga korekty terapii istniejących chorób. Jak już wspomniano, zaburzenia pamięci i uwagi nie zawsze są związane ze strukturalnym uszkodzeniem mózgu, ale mogą także mieć charakter dysmetaboliczny. Terminowa diagnoza i korekta ogólnoustrojowych zaburzeń dysmetabolicznych przyczynia się do normalizacji funkcji poznawczych. Nawet w fazie demencji u 5% pacjentów zaburzenia poznawcze są odwracalne [2, 5].

Leczenie chorób sercowo-naczyniowych ma znaczenie patogenetyczne w leczeniu zaburzeń poznawczych i zapobieganiu rozwojowi demencji. Udowodniono, że monitorowanie poziomu nadciśnienia tętniczego, zwłaszcza jeśli możliwe jest osiągnięcie wartości BP 110–120 / 70–80 mm Hg, znacznie zmniejsza ryzyko rozwoju otępienia naczyniowego i BA. Jednak podejście do tych wartości powinno być stopniowe, ponieważ zbyt szybka normalizacja ciśnienia może pogorszyć perfuzję mózgową i prowadzić do pogorszenia zaburzeń psychicznych i intelektualnych. Obecność hemodynamicznie istotnej miażdżycy jest wskazaniem do przepisywania leków przeciwpłytkowych, aw niektórych przypadkach do stosowania metod chirurgii naczyniowej. Odpowiednia terapia wymaga hiperlipidemii, cukrzycy, zaburzeń rytmu serca. Konieczne jest przekonanie pacjenta do rzucenia palenia, walka z otyłością i brakiem aktywności fizycznej [2, 5, 27].

Wybór terapii patogenetycznej upośledzenia funkcji poznawczych zależy od ich ciężkości i etiologii. W ciężkich postaciach (otępienie) związanych z BA, najskuteczniejszy jest proces degeneracyjny z ciałami Lewy'ego lub z niewydolnością naczyń mózgowych, inhibitory acetylocholinoesterazy (galantamina, rywastygmina, ipidakryna) i odwracalny bloker receptora NMDA. Ich stosowanie pomaga zmniejszyć upośledzenie funkcji poznawczych, cofnąć zaburzenia zachowania, zwiększyć adaptację w życiu codziennym, poprawić jakość życia pacjenta z demencją i jego krewnych. Należy zauważyć, że w łagodnych i umiarkowanych zaburzeniach poznawczych stosowanie acetylocholinoesterazy i inhibitorów memantyny nie ma obecnie wystarczającej podstawy dowodowej [2, 27].

W łagodnych i umiarkowanych etiologii nerek naczyniowych poznawczych patogenetycznie uzasadnia stosowanie leków poprawiające mikrokrążenie mózgowej, - inhibitory fosfodiesterazy (aminofilinę, pentoksyfilina, winpocetyna, ekstrakt z Ginkgo biloba), blokery kanału wapniowego (nimodypina, cynnaryzyna, flyunarizin), oraz blokery (Nicergolina, pirybedyl ). Są przewidziane kursy na 2-3 miesiące 1-2 razy w roku. Jednocześnie należy zauważyć, że takie okresowe podawanie preparatów naczyniowych nie ma jeszcze poważnego uzasadnienia naukowego [1-3, 5].

U pacjentów z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami poznawczymi o dowolnej etiologii powszechnie stosuje się leki metaboliczne - piracetam, inne pochodne pirrodoliny oraz peptydergy i aminokwasy - cerebrolizynę, glicynę, semaksynę, aktoweginę itd. Podobnie jak w przypadku leków naczyniowych, okresowe podawanie leków metabolicznych leki, które z naszego punktu widzenia nie zawsze są patogenetycznie uzasadnione [1-3, 5].

Bardzo obiecującym podejściem do leczenia łagodnych i umiarkowanych zaburzeń poznawczych w podeszłym wieku jest stosowanie leków dopaminergicznych. Seria badań [16, 36] wykazała, że ​​osłabienie pamięci i uwagi u osób starszych z wysokim stopniem niezawodności koreluje z aktywnością układu dopaminergicznego. Obecnie pronoran (piribedil), który łączy w sobie właściwości agonisty receptora dopaminowego i presynaptycznego blokera receptorów adrenergicznych α2, jest aktywnie stosowany do korygowania łagodnego i umiarkowanego upośledzenia funkcji poznawczych w podeszłym wieku. Działanie blokujące receptory adrenergiczne tego leku leży u podstaw jego skuteczności przeciwko mikrokrążeniu mózgowemu. Innymi słowy, jest zarówno neurotransmiterem, jak i lekiem naczyniowym, a zatem może być stosowany w „czystych” zaburzeniach wieku oraz w łagodnych i umiarkowanych zaburzeniach poznawczych etiologii naczyniowej.

Pronoran od dawna jest z powodzeniem stosowany w chorobie Parkinsona w monoterapii iw połączeniu z preparatami lewodopy [10]. Od dawna obserwuje się również jego skuteczność w przewlekłych zaburzeniach naczyń mózgowych i związanych z wiekiem zaburzeniach poznawczych. Liczne kontrolowane badania z udziałem około 7000 pacjentów z całego świata wykazują znaczący pozytywny wpływ na takie zaburzenia poznawcze, jak utrata pamięci, koncentracja, sprawność umysłowa [17, 18, 28, 34, 35]. Leczenie proporanem pomaga również zmniejszyć nasilenie subiektywnych objawów DE, takich jak ból głowy, niesystemowe zawroty głowy, hałas i ciężkość głowy oraz zwiększone zmęczenie. Ponadto pronoran jest neuroprotekcją, zapobiegającą wzrostowi zmian neurodegeneracyjnych w neuronach dopaminergicznych.

W 2003 r. W klinice chorób nerwowych. A.Y. Kozhevnikova oceniano skuteczność pronoranu w DE z zaburzeniami poznawczymi. Stosowano go u 29 pacjentów z DE I lub II stadium (średnia wieku 68,4 ± 6,4 lat) na tabletkę (50 mg) raz na dobę. Czas obserwacji wynosił 3 miesiące; ponadto, w przypadku klinicznie istotnego pozytywnego efektu, zalecano stosowanie pronoranu do dalszego stosowania. Skuteczność leczenia oceniano przy użyciu szeregu skal neuropsychologicznych. Wyniki badania wykazały, że terapia pronoranem przyczynia się do wiarygodności (str

Zmiany uwagi osób starszych i niepełnosprawnych

Zaburzenia uwagi najczęściej występują w ramach zespołu astenicznego, neurastenicznego i psychoorganicznego w różnych chorobach (nerwica, patologia endokrynologiczna, skutki urazowego uszkodzenia mózgu, nadciśnienie, różne unaczynienia, choroby naczyniowe mózgu, zatrucie, infekcje itp.), I także w podeszłym wieku. Jednocześnie zapewnione osoby często narzekają na złą pamięć, która w niektórych przypadkach nie jest wykluczona, ale częściej te dolegliwości ukrywają zaburzenia uwagi, dlatego występują trudności w aktywności.

Uwaga oznacza skupienie i koncentrację psychiki na pewnych przedmiotach lub zjawiskach środowiskowych. Funkcje uwagi obejmują istotne - tj. odpowiedni do potrzeb jednostki; ignorowanie - hamowanie postrzegania nieistotnych znaków, jak również regulowanie, które głównie kontroluje aktywność.

Istnieje kilka podstawowych cech uwagi. Przede wszystkim koncentracja, czyli stopień głębokości tego typu aktywności, jak również trwałość uwagi, przez co rozumie się czas trwania możliwości jej koncentracji. Kiedy mówią o ilości uwagi, mają na myśli liczbę obiektów, na które jednocześnie kierowana jest aktywność umysłowa. Zmiana uwagi dotyczy zmiany jej skupienia. Wskazane jest również, aby zwrócić uwagę na czynną i bierną, aktywną uwagę charakteryzuje arbitralna koncentracja na tego typu aktywności. Dzięki skupieniu uwagę można podzielić na zewnętrzne i wewnętrzne. Wewnętrzna uwaga skupiona jest na pacjentach z tendencją do utrwalania się na ich bolesnych doświadczeniach. Należy podkreślić, że nieuwaga nie zawsze jest oznaką rozproszonej uwagi. Często pozornie nieuważni (rozproszeni) ludzie mają zwiększoną koncentrację i stabilność uwagi pod względem problemów, które ich interesują.

Nie można przecenić znaczenia zaburzeń uwagi w rozwiązywaniu problemu zatrudniania osób niepełnosprawnych lub ich szkolenia. Skuteczna aktywność zawodowa osoby w wielu obszarach produkcji zależy w dużej mierze od jakości uwagi, na przykład słabość wiedzy aktywnej zmniejsza zdolności poznawcze jednostki. Upośledzona stabilność zmniejsza wydajność pracy w takich specjalnościach, jak prace montażowe, praca kasjera, maszynistki itp. Zaburzenia koncentracji uwagi mogą stanowić przeszkodę w kontynuowaniu pracy w dziedzinie zawodów kierowcy (kierowca, pilot, kierowca) oraz w działalności pedagogicznej. Niezdolność do skupienia uwagi przez długi czas komplikuje pracę projektanta, zecera, stenografa.

Najprostsze metody badawcze uwagi obejmują „wynik Crepelina”. W zależności od intelektu, wykształcenia i zawodu, podmiot jest proszony o odjęcie od 100 do 7 lub 200 do 13 w głowie i podanie liczb. Czas odniesienia nie jest wykrywany. Obecność błędów od 1 do 3 wskazuje na zaburzenia ostrości uwagi, co z reguły nie wpływa na aktywność zawodową. 4-6 błędów w operacjach liczenia wskazuje na średni stopień zaburzenia uwagi, aw tych przypadkach wymagana jest dokładna analiza możliwości pracy osoby niepełnosprawnej.

Powinny być analizowane i charakter błędów. Błędy w wyniku za dziesiątki wskazują na znaczne naruszenie trwałości uwagi, nawet jeśli ich liczba jest niewielka. Wady tej techniki obejmują jej subiektywny charakter.

Aby zidentyfikować stabilność uwagi i zdolność jej koncentracji można wykorzystać tzw. Test korekty Bourdona. Badania prowadzone są za pomocą specjalnych formularzy z rzędami liter ułożonych w losowej kolejności. Podmiot musi skreślić pewne litery lub ich kombinacje. Eksperymentator sporządza notatkę co 30 lub 60 sekund, umieszczając znak w miejscu stołu, w którym znajduje się ołówek podmiotu i rejestruje czas potrzebny do wypełnienia całego zadania. Rozważ liczbę błędów podczas eksperymentu, niezależnie od tego, czy występują one równomiernie w całej tabeli, czy też pojawiają się głównie na końcu z powodu wyczerpania. Szczególną uwagę zwraca się na charakter błędów - pominięcie poszczególnych liter lub podobny wygląd liter. Zazwyczaj zdrowi uczestnicy wykonują całe zadanie w ciągu 6-8 minut, pozwalając na nie więcej niż 15 błędów.

Najbardziej kompletne i wiarygodne dane dotyczące stanu uwagi uzyskuje się za pomocą tabeli Shulte. Zadaniem podmiotu testowego jest pokazanie liczb w tabeli w kolejności od 1 do 25. Po upewnieniu się, że badany poprawnie zrozumiał zadanie, pojawia się tabela. Zwykle zadanie wykonuje się do 1 minuty. Przy łagodnym tłumieniu zadanie jest wykonywane w czasie od 1 do 1,5 minuty. Zmniejszając ilość uwagi w średnim stopniu ustawienia wstępnego, wykonuje się to w czasie od 1,5 do 2 minut.

W przypadku poważnych naruszeń rozpiętości uwagi zadanie jest wykonywane przez ponad 2 minuty. Rażącym naruszeniom uwagi towarzyszą z reguły istotne zmiany w innych procesach umysłowych, w szczególności w pamięci. Z niepokojącą ilością uwagi pacjenci z reguły albo przeglądają dane liczbowe dla młodzieży, albo losowo zerkają na pole stołu.

Ciekawą modyfikacją tabeli Schulte jest metoda FD Gorbov. Pozwala łatwiej zidentyfikować zarówno obecność bezwładności procesów umysłowych (przede wszystkim uwagę), jak i obecność zwiększonego wyczerpania. Stosowane są tabele 49 komórek (7x7), w których losowo rozmieszczone są czarne liczby od 2 do 25 i czerwone od 1 do 24. Testee powinny na przemian znaleźć czerwone i czarne liczby 1 - czarny, 24 - czerwony, 2 - czarny, 23 - czerwony, 3 - czarny, itp. Zdrowi ludzie wykonują to zadanie w około 90 sekund. Błędy naprzemienności liczb tłumaczy się zmniejszeniem mobilności procesów nerwowych. Szczególne znaczenie ma badanie uwagi w badaniu niepełnosprawności.

Zatem uwaga nie reprezentuje niezależnego procesu, ponieważ nie może przejawiać się poza innymi procesami. Dlatego uwaga jest tylko własnością różnych procesów umysłowych. Ma pewne cechy, które manifestują się u różnych ludzi w różnym stopniu. Takich jak koncentracja, zrównoważony rozwój, skupienie uwagi, dystrybucja, przełączanie. Najważniejsze dla pracy jest koncentracja i zrównoważony rozwój.

Temat: Cechy psychologiczne i zmiana uwagi u osób starszych i niepełnosprawnych n Forma prowadzenia

Temat: Cechy psychologiczne i zmiana uwagi u osób starszych i niepełnosprawnych

Forma prowadzenia: wykład

Cele: teoretyczne rozważenie cech psychologicznych i zmiana uwagi u osób starszych i niepełnosprawnych

Słowniczek: uwaga, koncentracja, koncentracja, trwałość, dystrybucja, objętość, uwaga rozproszenia

1. Ogólna charakterystyka uwagi jako procesu umysłowego

2. Zmiana uwagi osób starszych i niepełnosprawnych
Przebieg wykładu:

1. Ogólna charakterystyka uwagi jako procesu umysłowego

Uwaga - koncentracja i koncentracja aktywności umysłowej na czymś określonym, aktywności umysłowej powinna być implikowana przez jej selektywną naturę, tj. izolację od otoczenia określonych obiektów lub zjawisk istotnych dla podmiotu lub wybór pewnego rodzaju aktywności umysłowej. Koncentracja oznacza przede wszystkim większą lub mniejszą aktywność. Uwaga zapewnia jasność i jasność świadomości, świadomość znaczenia aktywności mentalnej w takim czy innym czasie. Fizjolog jest podstawą doboru indywidualnych bodźców, a przepływ procesów w pewnym kierunku jest wzbudzeniem niektórych ośrodków nerwowych i zahamowaniem innych. Wśród „początkowych” mechanizmów formacji siatkowej należy wymienić odruch orientacyjny. Jest to wrodzona odpowiedź organizmu na wszelkie zmiany w środowisku ludzi na zwierzęta.

Uwaga oznacza połączenie świadomości z danym obiektem, jego koncentracją na nim. Cechy tego stężenia określają właściwości uwagi. Należą do nich: trwałość, koncentracja, dystrybucja, przełączanie i objętość uwagi.

Odporność - jest to tymczasowa cecha uwagi, czas przyciągania uwagi do tego samego obiektu. Stabilność może być określona przez czynniki peryferyjne i centralne. Obecnie udowodniono, że najważniejszym warunkiem utrzymania uwagi jest zdolność do ujawniania nowych aspektów i połączeń w temacie, na którym jest skoncentrowana. Kiedy zadanie wymaga od nas skupienia się na jakimkolwiek temacie, ujawniamy nowe aspekty w ich wzajemnych relacjach i wzajemnych przejściach, uwaga może pozostać stabilna przez bardzo długi czas. W przypadkach, gdy treść tematu uwagi nie pozwala na jego dalsze badania, łatwo się rozprasza, nasza uwaga ulega wahaniom. Aby zwrócić uwagę na obiekt, który ma być utrzymany, jego świadomość musi być procesem dynamicznym. Temat uwagi musi ewoluować, odkrywaj przed nami nową treść. Gdyby uwaga w każdych warunkach była niestabilna, skuteczna praca umysłowa byłaby niemożliwa. Włączenie aktywności mentalnej, która ujawnia nowe aspekty podmiotu i powiązań, zmienia wzorce tego procesu i stwarza warunki do ciągłej uwagi. Trwałość uwagi zależy od wielu warunków. Należą do nich: cechy materiału, stopień jego trudności, jego znajomość oraz stosunek do niego ze strony podmiotu, a także indywidualne cechy osoby.

Koncentracja uwagi - oznacza stopień lub intensywność koncentracji, tj. główny wskaźnik jego ciężkości, skupienie, które zgromadziło aktywność umysłową lub świadomą. A.A. Ukhtomsky uważał, że koncentracja uwagi jest związana ze specyfiką funkcjonowania dominującego ogniska pobudzenia w korze mózgowej. W szczególności, koncentracja jest konsekwencją wzbudzenia dominującego skupienia przy jednoczesnym hamowaniu pozostałych obszarów kory mózgowej.

Pod dystrybucja uwagi rozumieć subiektywnie doświadczaną zdolność osoby do trzymania w centrum uwagi pewnej liczby różnych przedmiotów jednocześnie. To właśnie ta umiejętność pozwala ci wykonać kilka akcji naraz, utrzymując je w polu uwagi. Jednak, jak pokazuje praktyka, osoba jest w stanie wykonać tylko jeden rodzaj świadomej aktywności umysłowej, a subiektywne poczucie jednoczesnego spełnienia kilku jest spowodowane szybkim sekwencyjnym przełączaniem się z jednego na drugi. Nawet Wundt udowodnił, że osoba nie może skupić się na dwóch jednocześnie prezentowanych bodźcach. Czasami jednak osoba jest w stanie wykonać dwa rodzaje działań. W rzeczywistości w takich przypadkach jeden z rodzajów wykonywanych czynności powinien być w pełni zautomatyzowany i nie wymagać uwagi, ale jeśli ten warunek nie zostanie spełniony, połączenie działań jest niemożliwe.

Dystrybucja uwagi, zasadniczo odwrotna strona jego przełączalności. Przełączanie uwagi jest określane potajemnie, przechodząc od jednej czynności do drugiej. Przełączanie oznacza świadomy i znaczący ruch uwagi z jednego obiektu na drugi. Ogólnie rzecz biorąc, zmiana uwagi oznacza zdolność do szybkiej nawigacji w złożonej, zmieniającej się sytuacji. Łatwość zmiany uwagi u różnych osób jest różna i zależy od wielu warunków. Jest to przede wszystkim stosunek między poprzednimi i następnymi działaniami oraz stosunek podmiotu do każdego z nich. Im bardziej interesująca jest aktywność, tym łatwiej jest na nią przejść i odwrotnie. Przełączanie uwagi jest jedną z dobrze wyszkolonych cech.

Ilość uwagi. Wiadomo, że człowiek nie może jednocześnie myśleć o różnych rzeczach i wykonywać różnych prac. To ograniczenie zmusza do podzielenia informacji pochodzących z zewnątrz na części, które nie przekraczają możliwości systemu przetwarzania. W ten sam sposób osoba ma bardzo ograniczone możliwości jednoczesnego postrzegania kilku obiektów, które są od siebie niezależne - jest to ilość uwagi. Ważną i decydującą cechą jest to, że praktycznie nie podlega regulacji podczas szkolenia i szkolenia.

Rozproszenie uwagi to mimowolny ruch uwagi z jednego obiektu na drugi. Występuje, gdy działanie obcych czynników drażniących na osobę zaangażowaną w tym momencie jakiejkolwiek aktywności. Rozproszenie może być zewnętrzne i wewnętrzne. Zewnętrzna rozpraszalność występuje pod wpływem bodźców zewnętrznych; podczas gdy dobrowolna uwaga staje się mimowolna. Najbardziej rozpraszające obiekty lub zjawiska, które pojawiają się nagle i działają z różną siłą i częstotliwością. W odpowiedzi na te bodźce człowiek rozwija trudny do wymarcia odruch orientacyjny.

Wewnętrzna rozpraszalność uwagi pojawia się pod wpływem silnych doświadczeń, obcych emocji, z powodu braku zainteresowania i poczucia odpowiedzialności za przyczynę, z którą dana osoba jest obecnie zajęta.

Fizjologiczną podstawą zewnętrznej rozpraszalności uwagi jest negatywna indukcja procesów pobudzenia i zahamowania spowodowanych działaniem bodźców zewnętrznych, które nie są związane z wykonywaną czynnością. Z wewnętrzną rozpraszalnością uwagi z powodu silnych uczuć i pragnień, w korze mózgowej pojawia się potężne skupienie pobudzenia; słabsze skupienie, odpowiadające obiektowi uwagi, nie może z nim konkurować, zgodnie z prawem indukcji negatywnej powstaje w nim zahamowanie. W przypadku wewnętrznej rozpraszalności z powodu braku zainteresowania, tłumaczy się to transcendentnym hamowaniem, które rozwija się pod wpływem zmęczenia komórek nerwowych przez nudne monotonne prace.

Zgodnie z jego pochodzeniem i metodami realizacji, są zwykle dwa główne rodzaje uwagi: mimowolne i dobrowolne.

Uwaga mimowolna, najprostsza i najbardziej genetycznie oryginalna, nazywana jest również bierną, wymuszoną, ponieważ powstaje i jest utrzymywana niezależnie od celów postawionych przed osobą. Aktywność ujmuje osobę w tych przypadkach sama z racji jego fascynacji lub zaskoczenia. Osoba jest mimowolnie oddawana obiektom działającym na niego, zjawiskom, wykonywanym czynnościom. Powinniśmy usłyszeć interesujące wiadomości w radiu, ponieważ nieświadomie odwracamy uwagę od pracy i słuchamy. Występowanie uwagi mimowolnej wiąże się z różnymi przyczynami fizycznymi, psychofizjologicznymi i psychicznymi. Powody te są ściśle powiązane, ale dla wygody można je podzielić warunkowo na kategorie.

Pierwsza grupa przyczyn obejmuje naturę i jakość bodźca, przede wszystkim jego siłę lub intensywność. Każde wystarczająco silne podrażnienie: głośne dźwięki, jasne światło, silny nacisk, silny zapach mimowolnie przyciągają naszą uwagę. Ważną rolę odgrywa tu nie tyle absolut, co względna siła bodźca. Dlatego jeśli w ciągu dnia kroki na korytarzu nie przyciągają uwagi, to te same kroki nocą w całkowitej ciszy sprawią, że będziemy słuchać. Szczególne znaczenie ma kontrast między bodźcami. To samo dotyczy czasu trwania bodźca, a także wartości przestrzennych i kształtu obiektu. W tej samej grupie przyczyn należy przypisać przyczyny, a jakość bodźca, jako jego nowość, jest niezwykła. Jednocześnie termin „nowość” oznacza nie tylko pojawienie się wcześniej nieobecnego bodźca, ale także zmianę fizycznych właściwości działających bodźców, osłabienie lub ustanie ich działania, brak znanych bodźców, przemieszczenie bodźców w przestrzeni.

Druga grupa przyczyn powodujących mimowolną uwagę obejmuje te bodźce zewnętrzne, które odpowiadają wewnętrznemu stanowi osoby, a przede wszystkim jego potrzebom. Tak więc dobrze odżywiona i głodna osoba zareaguje inaczej na mówienie o jedzeniu.

Trzecia grupa przyczyn jest związana z ogólną orientacją jednostki. Dlatego, idąc tą samą ulicą, woźny zwróci uwagę na śmieci, architekta lub artystę - na piękno budynku. Skupienie jednostki jest ściśle związane z jej wcześniejszymi doświadczeniami i uczuciami, więc są one również włączone do tej grupy przyczyn. To, co nas interesuje, co powoduje u nas pewną reakcję emocjonalną, jest najważniejszym powodem niezamierzonej uwagi.

W przeciwieństwie do mimowolnych, dobrowolna uwaga jest kontrolowana przez świadomy cel. Jest ściśle związany z wolą osoby i rozwijany w wyniku wysiłków związanych z pracą, dlatego też jest nazywany wolicjonalnym, aktywnym, celowym. Podejmując decyzję o zaangażowaniu się w jakąkolwiek działalność, podejmujemy tę decyzję, świadomie kierując naszą uwagę nawet na fakt, że w tej chwili nie jesteśmy zainteresowani, ale co musimy zrobić. Główną funkcją dobrowolnej uwagi jest aktywna regulacja procesów umysłowych.

Przyczyny dobrowolnej uwagi nie są biologiczne, ale społeczne w ich pochodzeniu: nie dojrzewają w ciele, ale powstają u dziecka, gdy wchodzi w interakcje z dorosłymi. We wczesnych fazach rozwoju funkcję dobrowolnej uwagi dzieli się na dwie osoby - osobę dorosłą i dziecko. Pierwszy wybiera obiekt ze środowiska, wskazując na niego i nazywając go słowem, dziecko reaguje na ten sygnał, śledząc gest, chwytając obiekt lub powtarzając słowo. Zatem ten element jest przydzielany dziecku z pola zewnętrznego. Następnie dzieci same zaczynają wyznaczać cele. Należy zwrócić uwagę na bliski związek dobrowolnej uwagi z mową. Rozwój wolontariatu u dziecka przejawia się najpierw w podporządkowaniu jego zachowania instrukcjom mowy dorosłych, a następnie, jak opanowuje mowę, podporządkowaniu jego zachowania własnej instrukcji mowy.

Uwaga spontaniczna charakteryzuje się długą koncentracją, intensywną intensywnością aktywności umysłowej, wysoką produktywnością pracy.

2. Zmiany uwagi osób starszych i niepełnosprawnych

Zaburzenia uwagi najczęściej występują w ramach zespołu astenicznego, neurastenicznego i psychoorganicznego w różnych chorobach (nerwica, patologia endokrynologiczna, skutki urazowego uszkodzenia mózgu, nadciśnienie, różne unaczynienia, choroby naczyniowe mózgu, zatrucie, infekcje itp.), I także w podeszłym wieku. Jednocześnie zapewnione osoby często narzekają na złą pamięć, która w niektórych przypadkach nie jest wykluczona, ale częściej te dolegliwości ukrywają zaburzenia uwagi, dlatego występują trudności w aktywności.

Uwaga oznacza skupienie i koncentrację psychiki na pewnych przedmiotach lub zjawiskach środowiskowych. Funkcje uwagi obejmują istotne - tj. odpowiedni do potrzeb jednostki; ignorowanie - hamowanie postrzegania nieistotnych znaków, jak również regulowanie, które głównie kontroluje aktywność.

Istnieje kilka podstawowych cech uwagi. Przede wszystkim koncentracja, czyli stopień głębokości tego typu aktywności, jak również trwałość uwagi, przez co rozumie się czas trwania możliwości jej koncentracji. Kiedy mówią o ilości uwagi, mają na myśli liczbę obiektów, na które jednocześnie kierowana jest aktywność umysłowa. Zmiana uwagi dotyczy zmiany jej skupienia. Wskazane jest również, aby zwrócić uwagę na czynną i bierną, aktywną uwagę charakteryzuje arbitralna koncentracja na tego typu aktywności. Dzięki skupieniu uwagę można podzielić na zewnętrzne i wewnętrzne. Wewnętrzna uwaga skupiona jest na pacjentach z tendencją do utrwalania się na ich bolesnych doświadczeniach. Należy podkreślić, że nieuwaga nie zawsze jest oznaką rozproszonej uwagi. Często pozornie nieuważni (rozproszeni) ludzie mają zwiększoną koncentrację i stabilność uwagi pod względem problemów, które ich interesują.

Nie można przecenić znaczenia zaburzeń uwagi w rozwiązywaniu problemu zatrudniania osób niepełnosprawnych lub ich szkolenia. Skuteczna aktywność zawodowa danej osoby w wielu obszarach produkcji zależy w dużej mierze od jakości uwagi. Na przykład słabość wiedzy aktywnej zmniejsza zdolności poznawcze jednostki. Upośledzona stabilność zmniejsza wydajność pracy w takich specjalnościach, jak prace montażowe, praca kasjera, maszynistki itp. Zaburzenia koncentracji uwagi mogą stanowić przeszkodę w kontynuowaniu pracy w dziedzinie zawodów kierowcy (kierowca, pilot, kierowca) oraz w działalności pedagogicznej. Niezdolność do skupienia uwagi przez długi czas komplikuje pracę projektanta, zecera, stenografa.

Najprostsze metody badawcze uwagi obejmują „wynik Crepelina”. W zależności od intelektu, wykształcenia i zawodu, podmiot jest proszony o odjęcie od 100 do 7 lub 200 do 13 w głowie i podanie liczb. Czas odniesienia nie jest wykrywany. Obecność błędów od 1 do 3 wskazuje na zaburzenia ostrości uwagi, co z reguły nie wpływa na aktywność zawodową. 4-6 błędów w operacjach liczenia wskazuje na średni stopień zaburzenia uwagi, aw tych przypadkach wymagana jest dokładna analiza możliwości pracy osoby niepełnosprawnej.

Powinny być analizowane i charakter błędów. Błędy w wyniku za dziesiątki wskazują na znaczne naruszenie trwałości uwagi, nawet jeśli ich liczba jest niewielka. Wady tej techniki obejmują jej subiektywny charakter.

Aby zidentyfikować stabilność uwagi i zdolność jej koncentracji można wykorzystać tzw. Test korekty Bourdona. Badania prowadzone są za pomocą specjalnych formularzy z rzędami liter ułożonych w losowej kolejności. Podmiot musi skreślić pewne litery lub ich kombinacje. Eksperymentator sporządza notatkę co 30 lub 60 sekund, umieszczając znak w miejscu stołu, w którym znajduje się ołówek podmiotu i rejestruje czas potrzebny do wypełnienia całego zadania. Rozważ liczbę błędów podczas eksperymentu, niezależnie od tego, czy występują one równomiernie w całej tabeli, czy też pojawiają się głównie na końcu z powodu wyczerpania. Szczególną uwagę zwraca się na charakter błędów - pominięcie poszczególnych liter lub podobny wygląd liter. Zazwyczaj zdrowi uczestnicy wykonują całe zadanie w ciągu 6-8 minut, pozwalając na nie więcej niż 15 błędów.

Najbardziej kompletne i wiarygodne dane dotyczące stanu uwagi uzyskuje się za pomocą tabeli Shulte. Zadaniem podmiotu testowego jest pokazanie liczb w tabeli w kolejności od 1 do 25. Po upewnieniu się, że badany poprawnie zrozumiał zadanie, pojawia się tabela. Zwykle zadanie wykonuje się do 1 minuty. Przy łagodnym tłumieniu zadanie jest wykonywane w czasie od 1 do 1,5 minuty. Zmniejszając ilość uwagi w średnim stopniu ustawienia wstępnego, wykonuje się to w czasie od 1,5 do 2 minut.

W przypadku poważnych naruszeń rozpiętości uwagi zadanie jest wykonywane przez ponad 2 minuty. Rażącym naruszeniom uwagi towarzyszą z reguły istotne zmiany w innych procesach umysłowych, w szczególności w pamięci. Z niepokojącą ilością uwagi pacjenci z reguły albo przeglądają dane liczbowe dla młodzieży, albo losowo zerkają na pole stołu.

Ciekawą modyfikacją tabeli Schulte jest metoda FD Gorbov. Pozwala łatwiej zidentyfikować zarówno obecność bezwładności procesów umysłowych (przede wszystkim uwagę), jak i obecność zwiększonego wyczerpania. Stosowane są tabele 49 komórek (7x7), w których losowo rozmieszczone są czarne liczby od 2 do 25 i czerwone od 1 do 24. Testee powinny na przemian znaleźć czerwone i czarne liczby 1 - czarny, 24 - czerwony, 2 - czarny, 23 - czerwony, 3 - czarny, itp. Zdrowi ludzie wykonują to zadanie w około 90 sekund. Błędy naprzemienności liczb tłumaczy się zmniejszeniem mobilności procesów nerwowych. Szczególne znaczenie ma badanie uwagi w badaniu niepełnosprawności.

Zatem uwaga nie reprezentuje niezależnego procesu, ponieważ nie może przejawiać się poza innymi procesami. Dlatego uwaga jest tylko własnością różnych procesów umysłowych. Ma pewne cechy, które manifestują się u różnych ludzi w różnym stopniu. Takich jak koncentracja, zrównoważony rozwój, skupienie uwagi, dystrybucja, przełączanie. Najważniejsze dla pracy jest koncentracja i zrównoważony rozwój.
Wykład 8

Temat: Osobowość w badaniach psychologicznych i typologia osobistego postrzegania starzenia się

Forma prowadzenia: wykład

Cele: teoretyczne rozważenie osobowości w badaniach psychologicznych i typologia osobistej percepcji

Słowniczek: samoocena, długotrwała wątroba, hipochondria, poczucie własnej wartości, agresywność

2. Psychologiczna typologia postrzegania własnego starzenia się

3. Dłużnicy jako przedmiot badania dóbr osobistych w celu osiągnięcia długowieczności

1. Pojęcie osobowości w psychologii

Osobowość to zestaw rozwiniętych nawyków i preferencji, nastroju i nastroju umysłowego, doświadczenia społeczno-kulturowego i nabytej wiedzy, zestawu cech i cech psychofizycznych osoby, jego archetypu, określania codziennego zachowania i związku ze społeczeństwem i naturą. Osobowość obserwuje się również jako przejawy „masek behawioralnych” opracowanych dla różnych sytuacji i grup społecznych interakcji.

Osobowość jest nie tylko celowa, ale także samoorganizująca się. Przedmiotem jej uwagi i aktywności jest nie tylko świat zewnętrzny, ale także sama siebie, co przejawia się w jej poczuciu „ja”, które obejmuje obraz siebie i samoocenę, programy samodoskonalenia, nawykowe reakcje na manifestację niektórych jej cech, zdolność do samokontroli, autoanaliza i samoregulacja.

„Koncepcja I” jest uważana za funkcjonowanie wiedzy podmiotu o sobie jako ustalonym, hierarchicznie zorganizowanym, uogólnionym i stabilnym systemie, który ma również charakter dynamiczny. „I-concept” jest specyficznym produktem samoświadomości.
W strukturze samoświadomości można zidentyfikować:

1) świadomość bliskich i odległych celów, motywów jego „ja” („ja jako podmiot działający”);

2) świadomość ich rzeczywistych i pożądanych cech („Prawdziwe Ja” i „Idealne Ja”);

3) poznawcze, poznawcze idee o sobie („ja jako obiekt obserwowalny”);

4) emocjonalny, zmysłowy obraz siebie.

Zatem samoświadomość obejmuje samowiedzę (stosunek intelektualny do siebie) i relację własną (stosunek emocjonalny do siebie).

Analizując dynamiczną strukturę samoświadomości, używa się dwóch pojęć: „aktualne ja” i „osobiste ja”. „Obecna jaźń” odnosi się do konkretnych form samoświadomości w obecnym stanie, tj. Bezpośrednich procesów aktywności samoświadomości. „Osobiste ja” jest stabilnym strukturalnym schematem relacji własnej, rdzeniem syntezy „aktualnego Ja”. W każdym akcie samoświadomości wyrażane są jednocześnie elementy samoświadomości i relacji międzyludzkich.

Aktywność jest najważniejszą ogólną własnością osoby i przejawia się w aktywności, w procesie interakcji z otoczeniem. Aktywność determinowana jest przede wszystkim orientacją na potrzeby. Potrzeba jest impulsem do działania postrzeganego i doświadczanego przez osobę jako potrzeba czegoś, braku czegoś, niezadowolenia z czegoś. Aktywność osobowości i jest ukierunkowana na zaspokajanie potrzeb.

Człowiek żyje i działa nie sam, ale w społeczeństwie i jest ukształtowany jako osoba pod wpływem różnych grup, zwłaszcza tych, których (odniesienie) sumuje swoją orientację i wolę, organizuje swoje działania, stwarza warunki do rozwoju jego zdolności.

Relacje poszczególnych członków w grupach są bardzo złożone i różnorodne: tutaj i relacje biznesowe oraz osobiste (takie jak upodobania i niechęci, przyjaźń lub wrogość - tak zwane interpersonalne). Osobowość zajmuje pewne miejsce w systemie relacji, cieszy się różnym stopniem autorytetu, popularności i wpływa na innych członków w różnym stopniu. Trudność polega tutaj na tym, że nie wszystkie aspekty aktywności osobowości są realizowane przez człowieka. Istnieje potężna warstwa procesów mentalnych, które pozostają poza świadomością. Ogólnie rzecz biorąc, można je zdefiniować jako podświadome (chociaż istnieją znaczne różnice między psychologami różnych dziedzin nauki, a często także wśród tych, którzy pracują w ramach konkretnej szkoły psychologicznej).

2. Postrzeganie typologii psychologicznej własnego starzenia się

Zwykle, dla stworzenia osobistej typologii, każdy psycholog umieszcza w swojej podstawie pewne szczególne cechy, a zatem obecnie fizycznie niemożliwe jest przeanalizowanie wszystkich osobistych typów starzenia dostępnych w literaturze. Najczęstszymi objawami określającymi jeden lub drugi rodzaj starzenia się są aktywność, emerytura i zadowolenie z życia.

Tak więc K. dzieli wszystkich starszych i starszych ludzi na 6 grup, które, jego zdaniem, demonstrują starzenie się psychiczne lub dysfunkcyjne:


  • aktywna, twórcza starość i wysoka satysfakcja z życia;

  • cała energia skierowana jest na urządzenie własnego życia: dobrobyt materialny, odpoczynek, rozrywka, samokształcenie;

  • sens życia na starość koncentruje się na dbaniu o wzmocnienie własnego zdrowia;

  • główne zastosowanie działań rodzinnych, ale zadowolenie z życia jest niższe, głównie ten typ jest charakterystyczny dla kobiet;

  • wrogie zachowanie, malkontenci, „terroryzowanie” innych;

  • sfrustrowani przegrani, samotni.

V.A. Ivanov identyfikuje z kolei 6 rodzajów postawy danej osoby wobec własnego starzenia się:

  • normalne, tj. odpowiadający stanowi lub faktowi, że dana osoba jest informowana o starości.

  • lekceważący, gdy człowiek nie rozumie specyfiki starzenia się, „nieuzasadnionego optymizmu”, który jest niczym innym, jak niedocenianiem przez jednostkę cech procesu starzenia się psychicznego, w wyniku czego zachowywane są stabilne żywe postawy.

  • zaprzeczanie, w którym człowiek nie zwraca uwagi na starzenie się, odrzuca myśli o sobie od siebie; istnieje „nadkompensowane” podkreślenie jego możliwości i nadmiernej aktywności, mające na celu zachowanie poprzedniego statusu w życiu;

  • gerontofobiczny, gdy stwierdzono nieproporcjonalny strach przed starością, mimo że osoba ta rozumie, że obawy są przesadzone, ale nie są w stanie sobie z nimi poradzić.

  • tragiczny, w którym człowiek jest przekonany, że starość nie jest już życiem i widzi starzenie się jako upadek wszystkiego, ale sam jako „ruinę”, sam fakt starzenia się staje się głęboką traumą psychiczną;

  • gerontofilne, związane z pewnym spokojem i przyjemnymi uczuciami dotyczącymi starości, na przykład nabyciem długo oczekiwanej wolności, możliwością „życia dla siebie”.

Autorka doszła do wniosku, że najpotężniejszy efekt psycho-traumatyczny podczas starzenia się wynika ze zmian w tych składnikach, które ludzie osiągali w celu osiągnięcia celów społecznych w poprzednich okresach życia.

5 rodzajów adaptacji do starości, zaproponowanych przez angielskiego psychologa BD Bromleya, jest powszechnie uznanych:


  • konstruktywna postawa - naturalne i spokojne postrzeganie własnej starości i fakt zakończenia działalności zawodowej;

  • Relacja zależna jest charakterystyczna dla osób bez inicjatywy, które zawsze są zależne od innych. Dla takich osób tylko środowisko rodzinne zapewnia poczucie bezpieczeństwa, a także umożliwia utrzymanie wewnętrznej harmonii, dlatego takie osobowości chętnie opuszczają pracę zawodową;

  • postawy defensywne występują u osób starszych, których adaptacja do starości wyraża się w drobnych zaburzeniach nerwicowych, które starają się zrekompensować nadmierną aktywnością, działając „siłą”, z wielką niechęcią i pod oczywistą presją innych zatrzymują swoją pracę zawodową.

  • wrogie postawy ujawniają agresywne, podejrzane osoby, które próbują postawić swoje problemy na ramionach innych ludzi. Nieufność wobec innych sprawia, że ​​ci starsi ludzie wycofują się do siebie i unikają kontaktu z innymi ludźmi. Nie chcą nawet myśleć o emeryturze, uporczywie odsuwać myśli o zbliżaniu się do starości, nie chcą nawet wyobrazić sobie końca swojej działalności zawodowej. Emerytury, wszystkie ich niepowodzenia, zawodowa porażka, kojarzą się z postępującą utratą siły. Zamieszanie przeciwko własnej starości łączy się w tych ludziach z silnym strachem przed śmiercią;

  • wrogość do siebie, tj. wyraźne negatywne nastawienie do całego jego życia we wszystkich jego różnych okresach, wspomnienia z przeszłości są zawsze związane z tymi osobami tylko z porażkami, trudnościami, stratami.

Powyższe psychologiczne typologie osobowości postrzegania starości niewątpliwie świadczą przede wszystkim o charakterystycznych cechach różnych kategorii osób starszych i starszych, właściwych im przez całe życie.

Dlatego dla porównania należy podać rodzaje percepcji własnej starości, określone przez AU Tibilovę:

- odpowiednie postrzeganie siebie poprzez zrozumienie charakterystycznego uszkodzenia ciała, skutkujące zwiększonym niepokojem, niezadowoleniem ze swoich możliwości, zrozumieniem nieuchronności narastających dolegliwości i pragnieniem ochrony siebie, konserwatyzmem poglądów, sztywnością osądów i interesów;

- rozwój hipochondrii, zamknięcie lęku na ich własnych zmianach związanych z wiekiem;

- subiektywne niedoszacowanie zmian związanych z wiekiem, przesadne zrozumienie ich umiejętności związanych z wiekiem.


  1. Długowieczność jako przedmiot badania właściwości osobistych w osiąganiu długowieczności

Długowieczni ludzie znajdują się we wszystkich krajach, ale są miejsca, w których na planecie jest więcej niż średnia.

Według statystyk ONZ osoba długowieczna to osoba, która żyje od ponad 90 lat.

W latach 70. i 80. osobiste cechy długich wątroby i ich stosunek do starzenia były badane z wielką intensywnością w celu zidentyfikowania właściwości charakteru, które miałyby bezpośredni wpływ na oczekiwaną długość życia i udane starzenie się umysłu.

Tak więc G.V. Starovoitova ustanowił dwa typy struktur emocjonalnych u długowiecznych:

Typ 1 - „starcze” - charakteryzuje się ogólnym spadkiem aktywności emocjonalnej, naturalnym wygaśnięciem potrzeb;

Typ 2 - „nieletni” - charakteryzuje się intensywnym i harmonijnym życiem.

Według autora, w ich charakterystycznych cechach, długie wątroby typu 2 nie różniły się od młodych ludzi w wieku 20-40 lat. Autor podkreślił, że długie wątroby są bardziej charakterystyczne dla wewnętrznego (wewnętrznego) rodzaju kontroli, tj. zdolność do akceptowania wydarzeń, które występują w twoim życiu osobistym, na sobie, wyjaśniając je swoim zachowaniem, umiejętnościami.

Nb Mankovsky i współautorzy zidentyfikowali także dwa typy długich wątroby, różniące się cechami emocjonalnymi:

- główna część długich wątrób charakteryzuje się niską emocjonalnością; przez całe życie te długie wątroby wyróżniały się równym, spokojnym charakterem bez nadmiernej emocjonalności, temperamentu, gniewu;

- Niespokojna podejrzliwość, kapryśność, izolacja i słaby towarzysz były charakterystyczne dla znacznie mniejszej liczby długich wątrób.

Według gruzińskich psychologów V.G. Norakidze i N.A.Bachttadze, większość długowiecznych osobników to osoby ekstrawertyczne, z wyraźną tendencją do przyjemności i dużą zdolnością adaptacji do środowiska mikro-społecznego. Osobowości te wyróżniała wrażliwość (czułość), łagodna pobudliwość, a nawet wybuchowość (agresywność). Mniejszą część długowiecznych osób stanowiły introwertyczne osoby z różnymi rodzajami wewnętrznych i zewnętrznych konfliktów.

Tylko w takim połączeniu badań naukowych i praktycznych jest możliwe z wielką pewnością odpowiedzieć na pytanie, co leży u podstaw postrzegania własnego starzenia się: osobowości, choroby somatycznej lub psychicznej lub czynników społecznych. Jest to przede wszystkim konieczne, aby zająć się kwestią zapewnienia pomocy społecznej i opieki, leczenia lub uczestnictwa emocjonalnego i empatii w odpowiednim czasie i we właściwy sposób, zgodnie z potrzebami i wymogami osób starszych.

Tak więc, przy pełnym zdrowiu psychicznym, starość jest postrzegana przez osobę jako całkowicie naturalny okres, okres życia, który ma zastąpić dzieciństwo, młodość i dojrzałość, a różnorodność osobistych typologii postrzegania starości jest bardziej prawdopodobna w wyniku różnych somatycznych, mentalnych i społecznych patologii i wpływów, które gromadzą się w przez całe życie, a cechy osobowości są glebą, na której załamują się wszystkie negatywne momenty wewnętrzne i zewnętrzne, wybierając wszystko starość.
Wykład 9

Czytaj Więcej O Schizofrenii